مفاهیم ومبانی

لازمه هدایت و تربیت انسان در گرو شناخت و توصیف صحیح از اوست. انسان به حکم رابطه ی خالقیت و مخلوقیت، آفریده بنده خداوند است. چنین انسانی می تواند در پرتو وحی الهی به خرد و اندیشه ی خود نورانیت بخشد و در راستای پیمودن راه های کمال و سعادت، به اوامر خداوند ملتزم می شود و از پیشگاه او مدد جوید. بدین منوال انسان خداجو، ارزش های الهی را در رفتار و گفتار خویش لحاظ کرده و گرایش ها و امیال خود را با اتکا به عنایات خداوندی سمت و سو می بخشد. البته این در صورتی است که درباره ی انسان و مبانی انسان شناختی بر پایه ی نگرش دینی و با پشتوانه گرایش های دینی داوری کنیم. به همين دليل است که این توصیف و شناخت از انسان و در نتیجه تربیت او، در مکاتب  مختلف با نگرش هايی مانند لائیک و سکولار به گونه ای دیگر رقم خواهد خورد ( مطهری، 1373، ص 127). به طور کلی در این اثر به موضوع تعلیم و تربیت اسلامی و به طور اخص به موضوع فطرت و دلالت های تربیتی آن در متون اسلامی پرداخته می شود و سعی می گردد تا انسانشناسی اسلامی از این منظر مورد بررسی قرار گیرد. بنابراین شناخت مفاهیم بنیادی مرتبط با انسان که به شکلی معمول در این متون به کار رفته است، لازم و ضروری به نظر می رسد.

مبانی انسان شناختی آن دسته از گزاره های توصیفی مدلل درباره واقعیت وجود انسان است، که از تعالیم اسلامی یا معارف اصیل اسلامی در مقام توصیف خصوصیات عموم افراد بشر یا از مباحث مربوط به تعریف انسان در فلسفه اسلامی استخراج شده اند