سواد تربیتی معلمان

کلیات پژوهش

1-1 مقدمه

نظام‌های آموزشی در دنیای معاصر با تحولات بنیادین در حوزه‌های فناوری، فرهنگ، جامعه و ارتباطات مواجه‌اند. در این میان، معلمان به‌عنوان یکی از مؤثرترین ارکان تعلیم و تربیت، نقش محوری در هدایت، رشد و پرورش ابعاد مختلف شخصیت دانش‌آموزان ایفا می‌کنند. آنان نه‌تنها وظیفه‌ی انتقال دانش و اطلاعات را بر عهده دارند، بلکه مسئولیت‌ تربیت شهروندانی مسئول، مشارکت‌جو و آگاه در جامعه‌ای پیچیده و فناوری‌محور نیز بر دوش آن‌هاست.

از این‌رو، کیفیت نظام آموزشی هر کشور تا حد زیادی متأثر از سطح آگاهی‌ها، نگرش‌ها و توانمندی‌های حرفه‌ای معلمان آن کشور است. در جهان امروزی که فناوری‌های نوظهور و ابزارهای دیجیتال، بخش جدایی‌ناپذیری از زندگی کودکان و نوجوانان شده‌اند، انتظار می‌رود معلمان، علاوه بر ایفای نقش سنتی خود، توانایی تربیت نسل آینده در فضای مجازی و دیجیتال را نیز داشته باشند (پاسیچنیک[1]، 2025).

سواد تربیتی[2] معلمان به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی شایستگی حرفه‌ای آنان شناخته می‌شود (گرندا[3] و همکاران، 2021). سواد تربیتی، توانایی معلم در شناخت ویژگی‌های روان‌شناختی، اجتماعی و شناختی دانش‌آموزان، درک نیازهای تربیتی آنان، طراحی مداخلات آموزشی متناسب با موقعیت‌های یادگیری و در نهایت هدایت دانش‌آموزان به سوی رشد همه‌جانبه

[1] . Pasichnyk

[2] . educational literacy

[3] . Granda