سواد رسانه
سواد رسانه
سهشنبه، ۹ دی ۱۴۰۴
سواد رسانه
سواد رسانهای یک مهارت حیاتی برای زندگی در قرن بیست و یکم است که به ما قدرت تحلیل، تفکر انتقادی و مشارکت آگاهانه در دنیای رسانهها را میدهد. سواد رسانهای، دانش یا توانایی درک، ارزیابی و غربالگری اطلاعات برای دریافت اطلاعات دقیق و مرتبط با ما است.
تاریخچه پیدایش سواد رسانهای از ۱۹۶۵ از سوی مک لوهان مطرح شده و او این موضوع را در کتاب خود با عنوان «درک رسانه، گسترش ابعاد وجودی انسانی» به کار برده است و در این کتاب لازمه تحقق دهکده جهانی را سواد رسانهای میداند. فراتر از آنچه که سواد سنتی به آن اطلاق میشود، سواد رسانهای میتواند تحلیل و ارزشیابی پیامها و قدرت تولید و انتقال اطلاعات به دیگران را در قالبهای مختلف و با ابزارهای متعدد محقق کند. امروزه یکی از مهارت های مهم زندگی سواد رسانهای است، به این نحو که اگر درک درستی از آن نداشته باشیم، دچار آسیبهای مختلفی در زندگی و خانواده، خواهیم شد.
چرا سواد رسانه ای ضروری است؟
قسمت اول 
مقابله با اطلاعات نادرست و اخبار جعلی (Fake News):
رسانهها میتوانند ابزاری قدرتمند برای انتشار اطلاعات باشند، اما متاسفانه فضایی برای انتشار اخبار جعلی و گمراهکننده نیز فراهم میکنند. فیک نیوز یا اخبار جعلی، دروغهایی که آگاهانه و عامدانه ساخته شده و در قالب خبر منتشر میشوند تا مردم را گمراه کنند.
سه حالت خبر جعلی
۱. منظور از Disinformation اطلاعات نادرستی است که با قصد ضربه و آسیب زدن به یک فرد، گروه، سازمان یا کشور، تولید و عرضه میشود.
۲. در تعریف Misinformation هم بر روی این نکته تأکید میشود که یک فرد یا مجموعه، خبری را منتشر میکند که نادرست است. اما خود فرد منتشرکننده از نادرستی آنچه نشر یا بازنشر کرده خبر ندارد.
۳. کلمهی Malinformation هم در مورد اطلاعاتی به کار میرود که درست و معتبر هستند، اما عمداً با نیت آسیب زدن به یک فرد یا گروه منتشر شدهاند.
سواد رسانهای به ما توانایی تشخیص منابع معتبر، شناسایی سوگیریها و تفکیک واقعیت از دروغ را میدهد.
قسمت دوم حفاظت از خود در برابر آسیبهای رسانهای:
محتوای نامناسب، خشونتآمیز یا تبلیغات گمراهکننده میتوانند برای مخاطبان، به خصوص کودکان و نوجوانان، آسیبزا باشند. سواد رسانهای با افزایش آگاهی نسبت به این خطرات، به محافظت از افراد کمک میکند.
این نوع محتوا شامل خشونت، ترس، اطلاعات جنسی، و رفتارهای پرخطر است که میتواند منجر به مشکلات رفتاری، تأخیر در یادگیری، و مشکلات روحی شود.
یکی از موضوعات بسیاری مهمی که میتواند موجب کاهش فاصله بین والدین و فرزندان در حوزه محتوای رسانهای شود، داشتن سواد رسانهای یا تربیت رسانهای است که والدین میتوانند از طریق آشنایی و فراگیری سواد و تربیت رسانهای نسبت به نظارت و کنترل بر رفتار رسانهای فرزندان خود اقدام کنند
قسمت سوم خلاقیت و تولید محتوا:
سواد رسانهای فقط به معنای مصرفکننده بودن نیست، بلکه به افراد این امکان را میدهد تا با ابزارها و فنون رسانهای آشنا شده و خودشان نیز بتوانند محتوای خلاقانه و تاثیرگذار تولید کنند.
چند سوال مهم برای تولید محتوا
۱. محتوا را دقیقاً برای چه کسانی مینویسیم؟
۲. مخاطبان ما از چه نوع افرادی هستند؟
۳. فعالیتهایشان در چه زمینهای است؟
۴. از اینکه برای این مخاطب، محتوا تولید میکنید چه هدفی دارید؟
۵. قرار است چه پیامی را به او برسانید؟
۶. چطور پیام مورد نظرتان را به مخاطب ارائه کنید که برایش ارزشمند باشد، سرگرمش کند و همینطور او را درگیر موضوع کند؟
۷. هم زمان با ارائه محتوا به مخاطب، چطور از هدف خود جهت بازاریابی محتوا، حمایت کنید؟
قسمت چهارم فهم جهان پیرامون:
رسانهها پنجرهای به سوی جهان هستند. سواد رسانهای به ما کمک میکند تا این پنجره را به درستی بشناسیم و از آن برای درک بهتر فرهنگها، رویدادها و دیدگاههای مختلف در تغییر است و اگر نتوانیم خود را به روز كنیم بی شك بازنده بزرگی خواهیم بود.
رسانه ها امروز در تعامل كامل با دیگر بخش های جامعه هستند و افزود: مشاركت اجتماعی، توسعه پایدار، نیاز شناسی و شناخت مشكلات آنی و آتی از دیگر كاركردهای رسانه است.
قسمت پنجم مشارکت فعال در جامعه:
در دنیای امروز، رسانهها نقش مهمی در شکلدهی به افکار عمومی و گفتگوهای اجتماعی دارند. افراد باسواد رسانهای میتوانند با درک بهتر مسائل، به طور موثرتری در بحثهای اجتماعی و سیاسی مشارکت کنند و صدای خود را به گوش دیگران برسانند. بنابراین با افزایش مهارت سواد رسانه ای جامعه، باید گونه ای رژیم مصرف رسانه ای را پیش روی افراد قرار دهیم که متناسب با این رژیم از هر رسانه درست استفاده کنند و قادر شوند در مواجهه با پیام های گوناگون نقادانه برخورد کنند.