تحلیل برنامه درسی(قابل ویرایش)
اهداف در برنامه درسی
هدف عبارت است از هر آنچه برای انسان دارای ارزش است. در اصلاح برنامه ریزی هدف یعنی تغییرات مطلوبی که پس از پایان یک برنامه آموزشی در فراگیر باید ایجاد شود.
دلیل وجودی هر سیستم آموزشی، تحقق بخشیدن به هدف های آن نظام است. اگر هدف های مورد نظر به درستی تحلیل و اولویت های آن به روشنی تعیین و تصریح نشده باشد امکان حرکت و فعالیت صحیح و در نهایت تحقق اهداف آموزشی درون آن غیر ممکن خواهد بود. زیرا بر اساس هدف ها است که برنامه ریزی آموزشی و درسی و فعالیت درون سیستم های آموزشی شکل می گیرد. اگر اهداف مورد نظر مبهم باشد یا به صراحت تعیین نشده باشند، اساس قابل قبولی برای ارزشیابی نتیجه کار نظام آموزشی یا برنامه ریزی آینده آن در دست نخواهد بود. مثلاً اگر در فعالیت های درون مدرسه، هدف ها به صورتی روشن و مرتب در ذهن معلم و شاگرد جا نیفتاده باشد، فعالیت های آموزشی به ویژه، سنجش ها و آزمون ها در بهترین شکل خود گمراه کننده و عاری از آگاه کنندگی خواهد بود. زیرا فعالیت های آموزشی زمانی صحیح و معتبر خواهد بود که بر اساس نتایج معین شده صریح طراحی شده باشد. علاوه بر این اگر هدف های آموزشی دقیق و روشن بیان نشده باشد، هیچ مبنای معتبری برای طراحی و انتخاب مواد و وسایل، محتوا و روش های آموزشی وجود نخواهد داشت. اگر مقصد خود را ندانیم به سختی می توانیم روش و وسیله مناسبی برای رسیدن به مقصد برگزینیم.
اگر هدف های فعالیت های آموزشی به وضوح بیان شده باشد شاگردان می توانند به کوشش های خود برای دست یافتن به آن هدف ها سازمان و جهت دهند. در صورت وجود هدف های صریح آموزشی شاگردان در هر سطحی که باشند بهتر می توانند تصمیم بگیرند که برای رسیدن به هدف ها چه فعالیتی انجام دهند.
در استخراج اهداف برنامه درسی باید به موارد زیر توجه کرد
الف) ساختار نظام آموزشی
- اهداف عمومی آموزش: تعیین اهداف برنامه درسی باید متناسب با اهداف عمومی آموزش باشد. این اهداف از اهمیت اساسی سرخوردارند و بطور کلی و عمومی توسط سیاستمداران بیان می شود تا همه در مورد آنها توافق داشته باشند. این ها مبنایی برای تصمیم گیری درباره سازماندهی مدارس و آنچه باید در مدارس آموخته شود.
- نظام مدرسه: توجه به اینکه آیا اهداف برنامه درسی برای همه دانش آموزان یکسان است یا با توجه به مدرسه و خصوصیات جغرافیایی و منطقه ای متفاوت است.
ب) نیازها و منابع تعیین هدف ها
نیازسنجی مقدم بر تعیین هدف و اولین مرحله در تدوین برنامه های درسی است. در فرایند تدوین برنامه درسی مهم است که تعیین کنیم چه مطالبی باید در آن منظور شود (محتوا). این محتوا بر اساس نیازها که پایه و اساس اهداف را تشکیل می دهند تعیین می شود. تحلیل های ارائه شده از نیاز حداقل سه تعریف از نیاز و متعاقباً نیازسنجی را به همراه داشته است.
در یک نگاه نیاز نوعی نقص و عیب و کمبود در نظر گرفته شده است. در این تعریف چنانچه یک خط که از حد میانی دو حالت مطلوب و موجود بگذرد را تصور کنیم نیاز چاله هایی است و نیازسنجی شناسایی این چاله ها و عیب ها و نقص ها به شمار می رود. از جمله حامیان این دیدگاه اسکریون می باشد. از نظر او نیاز هنگامی وجود دارد که در یک مورد خاص حداقل رضایت به دست نمی آید و یا نمی تواند به دست آید.
گاه نیاز به معنی ترجیح و خواست تعریف می شود. در این صورت چیزی که برای فرد با اهمیت است نیاز تعریف می شود.