چکیده

هدف: هدف این پژوهش تاثیر بازی های مادرانه بر کاهش انزوای اجتماعی و افزایش مهارت های اجتماعی در دانش آموزان دختر پایه هفتم مدارس متوسطه شهر شیراز، بود.

روش­: روش پژوهش، کاربردی نيمه آزمايشي از نوع پيش آزمون پس آزمون با گروه كنترل بود. جامعه آماری در این پژوهش شامل تمامی دانش آموزان دختر پایه هفتم مدارس متوسطه آموزش و پرورش شیراز به تعداد 1230، در سال تحصیلی 1403-1404 بود. در ابتدا از بین مدارس دخترانه متوسطه اول شهر شیراز، 5 مدرسه و جهت رعایت سهم هر مدرسه، 10 دانش آموز در پایه اول تحصیلی از طریق نمونه گیری تصادفی خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. در مرحله بعد پرسشنامه انزوای اجتماعی راسل و همکاران (1998) و مهارت های اجتماعی ايندربيتزن وفوستر (1992)، برای این دانش آموزان اجرا شد و دانش‌آموزانی که نمره  انزوای اجتماعی آنان در دامنه ۳۰ تا ۵۰ قرار داشت (یعنی دارای سطح انزوای اجتماعی متوسط تا نسبتاً بالا بودند) و در عین حال نمره مهارت اجتماعی آنان ۷۰ و پایین‌تر بود، واجد شرایط ورود به پژوهش (بر اساس نسخه استاندارد و تراز شده پرسشنامه ها) شناخته شدند و در دو گروه 25 نفره (گروه آزمایش اول بازی مادرانه و گروه دوم کنترل) قرار گرفتند. سپس، چهار بازی مادرانه شامل اسم و فامیل، پانتومیم، ساخت کاردستی عروسکی و نقش‌آفرینی توسط معلم درس «مطالعات اجتماعی» طی یک دوره هفت‌هفته‌ای در مدت زمان 60 دقیق با محتوای مشخص  بر روی گروه آزمایش اجرا شد. ضریب آلفای کرونباخ در دو پرسشنامه به ترتیب 89/0 و 92/0 به دست آمد. برای گردآوری مبانی نظری و پیشنه تحقیق از روش کتابخانه ای و برای گردآوری اطلاعات آماری از روش میدانی استفاده شد. از روش های آماری در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی استفاده شد که در سطح آمار توصیفی از نمودار، میانگین و انحراف استاندارد و در سطح آمار استنباطی از تحلیل کوواریانس یک راهه (ANCOVA) استفاده شد، کلیه عملیات آماری بوسیله نرم افزار 24 SPSS  انجام شد.

یافته ­ها: بین متغیر تصادفی کمکی (پیش‌آزمون) و پس‌آزمون متغیرهای وابسته انزوای اجتماعی و مهارت‌های اجتماعی، رابطه‌ای خطی وجود دارد و پیش‌فرض همبستگی خطی بین هم پراش و متغیر وابسته رعایت شده است.  نتایج نشان داد که تفاوت در واریانس‌های متغیرهای وابسته بین دو گروه آزمایش و کنترل معنادار نبوده است؛ زیرا مقدار سطح معناداری (Sig.) تعامل بین متغیر مستقل و پیش‌آزمون متغیرهای انزوای اجتماعی و مهارت‌های اجتماعی، بزرگ‌تر از سطح آلفای 0/05 به‌دست آمد. بنابراین، مقدار F محاسبه‌شده از نظر آماری معنادار نیست.

نتیجه گیری: بین گروه آزمایش، که تحت تأثیر اجرای بازی های مادرانه قرار گرفت، و گروه کنترل، که هیچ‌گونه آموزشی دریافت نکرد، در میزان واریانس متغیر انزوای اجتماعی در مرحله پس‌آزمون تفاوت معناداری مشاهده شد. نتایج حاکی از آن است که بازی‌های مادرانه به‌طور معناداری موجب کاهش انزوای اجتماعی و افزایش مهارت‌های اجتماعی در میان دانش‌آموزان دختر پایه هفتم دوره اول متوسطه شده‌اند.