خلاصه کتای روانشناسی رشد دکتر محمد پارسا (قابل ویرایش)

مفهوم و تعریف رشد کودک و نوجوان

رشد کودک و نوجوان به مجموعه‌ای از دگرگونی‌های منظم، پیوسته و تدریجی در ابعاد جسمی، روانی، عاطفی، شناختی و اجتماعی گفته می‌شود که از بدو تولد آغاز شده و تا بزرگسالی ادامه می‌یابد. روان‌شناسان رشد با توصیف و تشریح این دگرگونی‌ها می‌کوشند چگونگی تحول رفتار، اندیشه و احساس کودکان و نوجوانان را بررسی کنند. کودک با افزایش سن، وابستگی‌های تازه‌ای پیدا می‌کند، زبان می‌آموزد، هنجارهای اجتماعی را فرا می‌گیرد و به تدریج توانایی تفکر، تصمیم‌گیری و سامان‌دهی رفتار خود را به دست می‌آورد.

این تحولات نتیجه تعامل عوامل ارثی و محیطی هستند و بدون توجه به هر دو عامل، درک درستی از رشد کودک حاصل نخواهد شد.

دگرگونی‌های کمی و کیفی و نقش زبان در رشد

دگرگونی‌های رشد دارای دو جنبه اساسی کمی و کیفی هستند. دگرگونی کمی به افزایش مقدار توانایی‌ها مانند افزایش واژگان، مفاهیم و مهارت‌ها اشاره دارد، در حالی که دگرگونی کیفی بیانگر تغییر در شکل، ساختار و شیوه رفتار کودک است. استفاده از زبان برای بیان خواسته‌ها، اندیشیدن و حل مسئله یکی از مهم‌ترین دگرگونی‌های کیفی محسوب می‌شود که «میانجی زبانی» نام دارد.