سواد فناورانه معلمان

کلیات پژوهش

1-1 مقدمه

نظام‌های آموزشی در دنیای معاصر با تحولات بنیادین در حوزه‌های فناوری، فرهنگ، جامعه و ارتباطات مواجه‌اند. در این میان، معلمان به‌عنوان یکی از مؤثرترین ارکان تعلیم و تربیت، نقش محوری در هدایت، رشد و پرورش ابعاد مختلف شخصیت دانش‌آموزان ایفا می‌کنند. آنان نه‌تنها وظیفه‌ی انتقال دانش و اطلاعات را بر عهده دارند، بلکه مسئولیت‌ تربیت شهروندانی مسئول، مشارکت‌جو و آگاه در جامعه‌ای پیچیده و فناوری‌محور نیز بر دوش آن‌هاست. از این‌رو، کیفیت نظام آموزشی هر کشور تا حد زیادی متأثر از سطح آگاهی‌ها، نگرش‌ها و توانمندی‌های حرفه‌ای معلمان آن کشور است. در جهان امروزی که فناوری‌های نوظهور و ابزارهای دیجیتال، بخش جدایی‌ناپذیری از زندگی کودکان و نوجوانان شده‌اند، انتظار می‌رود معلمان، علاوه بر ایفای نقش سنتی خود، توانایی تربیت نسل آینده در فضای مجازی و دیجیتال را نیز داشته باشند (پاسیچنیک[1]، 2025).

نقش معلمان در شکل‌گیری و تقویت رفتار شهروندی سایبری دانش‌آموزان، اهمیتی دوچندان می‌یابد. معلمانی که نسبت به تحولات فناوری آگاه بوده و توانایی استفاده‌ی صحیح، هدفمند و انتقادی از ابزارهای نوین آموزشی را داشته باشند، می‌توانند ضمن ارتقاء اثربخشی فرایند یاددهی-یادگیری، به عنوان الگوهای رفتاری در فضای دیجیتال نیز ایفای نقش کنند (ماسِدو[2] و همکاران، 2025). چنین معلمانی می‌توانند با استفاده از ظرفیت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات، محیط‌های آموزشی تعاملی‌تر و اخلاق‌مدارتری ایجاد کنند و دانش‌آموزان را با ارزش‌ها و اصول مشارکت سازنده در فضای مجازی

[1] . Pasichnyk

[2] . Macedo